حضرت قیدار نبی(ع)
حضرت قیدار نبی(ع)
شهرستان خدابنده« قيدار نبي» يکي از پنج شهرستان استان
زنجان مي باشد که در 47 درجه و 53 دقيقه ي نصف النهار و در 35 درجه و 35
دقيقه عرض شمالي خط استوا در 88 کيلومتري جنوب شرقي زنجان واقع شده است.
اين شهرستان با وسعت 5150 کيلومتر مربع داراي 180/000 نفر جمعيت مي باشد که
داراي 4 بخش، 10 دهستان و 4 شهر، 268 پارچه آبادي با آب و هواي متعادل و
کوهستاني است.شهرستان خدابنده( قيدار نبي) که در 88 کيلومتري جنوب شرقي زنجان و 42 کيلومتري شهرستان باستاني سلطانيه قرار دارد، در اين منطقه ايلات خدابنده لو و افشار با اقوام بومي در هم آميخته و نژادي را پديد آورده اند که از نظر تيولوژي با نژاد موسوم به زنجاني دقيقاً قابل مقايسه مي باشد. گويش مردمان منطقه به زبان آذري بالهجه ي خاص محلي است. شهر خدابنده دو شهر تاريخي سهرورد ( سوره برد) و سجاس را در خود جاي داده که از قديم الايام عالمان و مجاهداني را در خود پرورانده است. از جمله شيخ اشراق شيخ شهاب الدين سهروردي، شيخ قربان علي ارقيني: رکن الدين سبحاسي( استاد شمس تبريزي)، زهرا وي کرسفي و شهيد مظفر علي ذوالقدر کرسفي از ياران شهيد نواب صفوي. مذهب اکثريت قريب به اتفاق مردم شهرستان شيعه اثني عشري و مسلمان مي باشد.
خصوصيات نژادي قيدار نبي(ع)
از نظر تيپولوژي انساني، با توجه به سوابق تاريخي منطقه، نقل و انتقالات
سياسي ايلات، هجوم هاي جنگي و بررسي تيپ هاي نژاد انساني اين گونه استناج
مي گردد که مردم اين شهرستان از نظر قوميت يکدست نمي باشند. بلکه اختلاط و
امتزاجي از اقوام آريايي که در اواخر هزاره ي دوم قبل از ميلاد در منطقه
ساکن بوده و تيپ هاي مختلفي از اقوام ترک، که با نام طايفه ي قنغور در قرن
هفتم هجري در منطقه سرازير گرديده، هم
چنين اقوام گرجي که در دوران صفويه از آذربايجان کوچانيده شده با قبايل ايلات خمسه، تيپ مخصوص اين منطقه را که در جلگه ها و حاشيه ي رودخانه هاي منطقه زندگي مي کنند به وجود آورده است.
از مشخصات اين تيپ با رنگ پوست گندمي و چشم هاي ميشي با موهايي به رنگ سياه ديده مي شوند. تيپ اصيل که در ارتفاعات و مناطق کوهستاني زندگي مي کنند به علت عدم و انفعالات انساني، آريايي اصيل باقي مانده و از مشخصات اين تيپ، با رنگ پوست سفيد، چشم هاي زاغ و موهايي به رنگ بور که مردماني بسيار آرامند که تيپ اخير در مناطق جمعيتي کوه هاي اين منطقه در شمال اکثريت دارند.
ايلات پنج گانه ي خمسه که ذکر گرديد بدين شرح است:
1- ايل شاه سون: ايل شاه سون که از ايلات عمده ي منطقه به شمار مي رفته، شامل اتحاديه ي وسيعي از قبايل قزلباش، شاه سون هاي طالشي که از گيلان مهاجرت نموده، ايل افشار به سرکردگي محمد حسن خان افشار از طايفه ي اشاقي باش در اواخر قرن 10 هجري در اثر فشار نادرشاه از استرآباد در حوالي رود اترک مجبور به مهاجرت گرديده اند، تشکيل يافته است.
شاه سون عمدتاً از دوايل بزرگ افشاري و دويراني تشکيل يافته که هريک به قبايل کوچک تري تقسيم شده اند.
طايفه اي افشار در محل خمسه حدود 5 هزار خانوار بوده و جهت ييلاق به کوه هاي طارم در شمال سلطانيه حرکت مي کردند و قشلاق را در اراضي شرق به قزل اوزن که امروزه به قشلاقات افشار معروف است اتراق مي نمودند. گروه ايلات دويراني که در سواحل غربي قزل اوزن از گروس تا قافلان کوه زندگي مي کردند از طوايف مختلفي تشکيل يافته بود و داراي سه هزار باب خانه بوده اند.
2- ايل اوصانلو: از ايلات ديگر خمسه است که از جنوب مراغه مهاجرت کرده و در مرکز شهرستان به دامپروري و کشاورزي روزگار مي گذرانيده اند.
3- ايل مقدم: يکي از طوايف بزرگ ايل آق قوپونلو به شمار مي روند که در تشکيل سلسله ي صفويه نقش اساسي ايفا نموده اند. جداعلاي طايفه ي مقدم که در اين منطقه ساکن شده اند، احمد خان بيگلربيگي آذربايجان بوده که در لشکر کشي حسام السلطنه به هرات از سرداران به نام قشون به شمار مي رفته است.
4- ايلات بيات و خدابنده لو که از ديرباز در اين منطقه ساکن بوده اند.
گويش شهرستان: زبان اهالي منطقه همچون نژاد آن ها يکدست نبوده است. ولي آن چه مسلم است قبل از هجوم اقوام مغول، زبان اهالي بومي اهالي منطقه فارسي و از ديگر زبان هاي ايراني بوده است. در صور الاقاليم نوشته: زبان شان پهلوي راست است. پس از استقرار اقوام ترک در منطقه و مهاجرت هايي که ترک هايي از نژادهاي گوناگون انجام گرفته، مخلوطي از زبان هاي ترکي جغتايي، آذري پهلوي و زبان پارسي که کلمات زبان کردي نيز در آن وجود دارد، تشکيل يافته است.
اخيراً در اثر کثرت رفت و آمدها و نزديکي منطقه تهران زبان فارسي در خانواده ها متداول گرديده و در نتيجه استعمال لغات فارسي در محاورات روزمره موسوم شده است.
بناي با شکوه بقعه ي متعلق به قيدار بن اسماعيل بن ابراهيم(ع) از پيامبران الهي است. اين مسأله با استشهاد 65 نفر از علماي طراز اول مورد تأييد قرار گرفته و مرحوم مجلسي در بحارالانوار در ذکر اجداد پيامبر مکرم اسلام(ص) نوشته است: حضرت قيدار جد سي ام رسول مکرم(ص) مي باشند.(1)
بقعه در سال 719 ساخته شده و گنبد در سال 751 اجرا گرديده و گج بري ها در قرن 11 هجري ساخته شده است.
چنين اقوام گرجي که در دوران صفويه از آذربايجان کوچانيده شده با قبايل ايلات خمسه، تيپ مخصوص اين منطقه را که در جلگه ها و حاشيه ي رودخانه هاي منطقه زندگي مي کنند به وجود آورده است.
از مشخصات اين تيپ با رنگ پوست گندمي و چشم هاي ميشي با موهايي به رنگ سياه ديده مي شوند. تيپ اصيل که در ارتفاعات و مناطق کوهستاني زندگي مي کنند به علت عدم و انفعالات انساني، آريايي اصيل باقي مانده و از مشخصات اين تيپ، با رنگ پوست سفيد، چشم هاي زاغ و موهايي به رنگ بور که مردماني بسيار آرامند که تيپ اخير در مناطق جمعيتي کوه هاي اين منطقه در شمال اکثريت دارند.
ايلات پنج گانه ي خمسه که ذکر گرديد بدين شرح است:
1- ايل شاه سون: ايل شاه سون که از ايلات عمده ي منطقه به شمار مي رفته، شامل اتحاديه ي وسيعي از قبايل قزلباش، شاه سون هاي طالشي که از گيلان مهاجرت نموده، ايل افشار به سرکردگي محمد حسن خان افشار از طايفه ي اشاقي باش در اواخر قرن 10 هجري در اثر فشار نادرشاه از استرآباد در حوالي رود اترک مجبور به مهاجرت گرديده اند، تشکيل يافته است.
شاه سون عمدتاً از دوايل بزرگ افشاري و دويراني تشکيل يافته که هريک به قبايل کوچک تري تقسيم شده اند.
طايفه اي افشار در محل خمسه حدود 5 هزار خانوار بوده و جهت ييلاق به کوه هاي طارم در شمال سلطانيه حرکت مي کردند و قشلاق را در اراضي شرق به قزل اوزن که امروزه به قشلاقات افشار معروف است اتراق مي نمودند. گروه ايلات دويراني که در سواحل غربي قزل اوزن از گروس تا قافلان کوه زندگي مي کردند از طوايف مختلفي تشکيل يافته بود و داراي سه هزار باب خانه بوده اند.
2- ايل اوصانلو: از ايلات ديگر خمسه است که از جنوب مراغه مهاجرت کرده و در مرکز شهرستان به دامپروري و کشاورزي روزگار مي گذرانيده اند.
3- ايل مقدم: يکي از طوايف بزرگ ايل آق قوپونلو به شمار مي روند که در تشکيل سلسله ي صفويه نقش اساسي ايفا نموده اند. جداعلاي طايفه ي مقدم که در اين منطقه ساکن شده اند، احمد خان بيگلربيگي آذربايجان بوده که در لشکر کشي حسام السلطنه به هرات از سرداران به نام قشون به شمار مي رفته است.
4- ايلات بيات و خدابنده لو که از ديرباز در اين منطقه ساکن بوده اند.
گويش شهرستان: زبان اهالي منطقه همچون نژاد آن ها يکدست نبوده است. ولي آن چه مسلم است قبل از هجوم اقوام مغول، زبان اهالي بومي اهالي منطقه فارسي و از ديگر زبان هاي ايراني بوده است. در صور الاقاليم نوشته: زبان شان پهلوي راست است. پس از استقرار اقوام ترک در منطقه و مهاجرت هايي که ترک هايي از نژادهاي گوناگون انجام گرفته، مخلوطي از زبان هاي ترکي جغتايي، آذري پهلوي و زبان پارسي که کلمات زبان کردي نيز در آن وجود دارد، تشکيل يافته است.
اخيراً در اثر کثرت رفت و آمدها و نزديکي منطقه تهران زبان فارسي در خانواده ها متداول گرديده و در نتيجه استعمال لغات فارسي در محاورات روزمره موسوم شده است.
بناي با شکوه بقعه ي متعلق به قيدار بن اسماعيل بن ابراهيم(ع) از پيامبران الهي است. اين مسأله با استشهاد 65 نفر از علماي طراز اول مورد تأييد قرار گرفته و مرحوم مجلسي در بحارالانوار در ذکر اجداد پيامبر مکرم اسلام(ص) نوشته است: حضرت قيدار جد سي ام رسول مکرم(ص) مي باشند.(1)
بقعه در سال 719 ساخته شده و گنبد در سال 751 اجرا گرديده و گج بري ها در قرن 11 هجري ساخته شده است.
بقیه در ادامه مطالب
+ نوشته شده در پنجشنبه یازدهم مهر ۱۳۹۲ ساعت 9:48 توسط حسن
|
